https://www.setopati.com/literature/213216
एक गन्तब्यहिन
यात्री जो अबिराम यात्रामा छ । यो शून्य सन्सार को गहिराइ नाप्न यात्रारत छ।
प्रकृतिको शक्ती प्राप्त नदि ले खियाएर बनाएका खोँच र फाँट बाट यात्रा शुरु गरी
माथी हिमाल को काख तर्फ लम्कदै छ । हो उ जिबन बूझ्न चाहन्छ । आखिर जिबन के हो ? यो अनुत्तरित
प्रस्न को समाधान गर्न उसलाइ जरुरी छ। किनकि उ शून्यमा बिलिन हूनु पुर्ब बुझ्न
चाहन्छ ।
कोही महान् दार्शनिकले भन्या थे "जिबन शून्य बाट सुरु
भएर शून्य मै सकिन्छ"। हो ब्रम्हान्ड शून्य छ । यहि शून्याता मा
हाम्रो सुरुवात र अन्त्य हुन्छ । शून्यतामा रोमान्चकता खोज्दा खोज्दै यो चक्रमा
घुमेर उही शून्य मै बिलिन हुन्छ । आकाश शून्य छ पाताल शून्य छ सागर शून्य छ पृथ्वी
ब्रम्हान्ड शून्य छ ।
यात्रामा नदीको आवाज ले शून्यता भङ्ग गर्न खोज्छ चराले गीत गाउँदै
शून्यता भङ्ग गर्न खोज्छ तै पनि उ अगाडी बढीरहन्छ । आखिर उसलाइ उत्तर चाहिएको छ ।
लेकाली जँगल भित्र कतै उ बरालिरहेछ। हिमालको हिउँ लाइ छोएर आउने चिसो सिरेटो ले
उसका शरिरमा प्रहार गर्छन्। तथापी उ थाक्दैन । पर चौरी गोठ, हो त्यस्कै आडको
धाराको पानी पिउँछ । ओहो कस्तो चिसो दाँत नै झर्ला झै । पर पर सम्म मानिसको
आबतजाबत छैन । चौरी को घाँटीमा बाँधिएका घन्टा को टङ टङ आबाज एकनासले आइरहेछ । यो
सूनसान जँगलको मौनता तोड्ने यहि एक आवाज छ ।
उ हतारिन्छ। उसलाइ लाग्छ उ कतै टाढा पुग्नु छ । जहाँ उसलाइ पर्खेर
बसेकी उसकी प्यारी मायालु छीन,पापा खान मुख मिठ्याएर बसेको उसको तोते बोली
बोल्ने छोरो छ, लठ्ठी टेकेर आँगनको डीलमा उभिएर उसको बाटो हेरी रहने उसका बूढा बाउ
छन् , अनि
तुलशीको मोठमा साँझ बत्ती बालेर उसको सुस्वास्थ्य को कामना गर्ने उसको आमा छिन् ।
मलाइ थाहा छैन इ सब उसँग छन् या छैनन। तर एति थाहा छ उसको अभिलाशा भनेको उहि
अनूत्तरीत प्रस्नको उत्तर खोज्नू हो । म उसलाइ गौर गरेर हेर्छु,उसका गहिरा आँखामा
शून्याता पाउँछु ,मूहारमा हेर्छु लक्ष्य प्राप्त गर्ने दृढता पाउँछु । उ जुरुक्क उठ्छ र
एताउती हेर्छ अनि फेरी यात्रामा तल्लीन हुन थाल्छ ।
माथी माथी अझ उचाइमा,जँगल अझ बाक्लिदो छ। माथी मालिङ्गो घारीमा टूसा
खान आउने बडेमानका भालूले उसलाइ आहार बनाउलान् कि। म सोचमग्न हुन्छू। तर उसको
मुहारमा कतिपनि डर देखिदैन, बेला बेला मलाइ लाग्छ भाब बिहिन , सँबेदना बिहिन, प्रेम बिहन,मानिबयता बिहिन एक
कूरुप जन्तू के होला यो? मेरा मनका यस्ता आसङ्का ले उसको यात्रामा कुनै
प्रभाब पार्दैनन् । उ एकनासले हिनिरहन्छ । माथी डाँडा छेउ, सुकेका बडेमानका
रुखका ठुटा को जँगल को बिचमा गएर एउटा ढुङ्गा मा चढेर उ बस्छ। आधा च्यातिएको झोला
बाट खोइ कुन्नी के झिकेर खान्छ । अलिकति भुइँमा फाल्छ। एउटा चरो आएर टपटपटप टिपेर
खान थाल्छ। मलाइ सँका लाग्छ कतै यो शिकारी
त हैन। खानेकुरा दिएर चरा मार्दै हिँड्ने । मलाइ चिन्ता पर्छ। उ नबुझ्ने भाषामा
केहि बोल्न थाल्छ। चरो पनि चिरबिर गर्दै केहि भन्न थाल्छ। दुइ जना बात मार्न
थाल्छन्। म छक्क पर्छु। अरे चराको भाषा
समेत जान्ने यो ब्यक्ती पक्कै साधारण मान्छे होइन ।उनिहरुको बार्तालाप
चलिरहन्छ। म दिग्दारी भाबमा वरिपरिको प्रकृति लाइ नियाल्छु। एति राम्रो जँगल मा
कस्ले आगो लगाएर सबै रुख लाइ कालो निभेको अगुल्टो झैँ बनायो। वरपर नियाल्छु। मलाइ
डर लाग्छ। सुनसान जँगल आधा डढेका रुख हरु।अस्ताउन लागेका घाम। अनि बढ्दै गरेको
चिसो सिरेटो । म यतै हराइरहेछु।
ओहो खोइ त्यो मान्छे। गायब भो। म हैरान हुन्छु। कता खोज्ने होला यो
अनकन्टार जँगलमा। लौ न म कहाँ जाने होला। म उसलाइ खोज्न यताउता दौडन थाल्छु। ओहो
यहाँ रैछ। डाँडाको टुप्पो मा। अस्ताउन लागेको घामका लामा लामा किरण पर पर चाँदि ले
पोतिएका हिमालमा पुगेछन्। हिमालको रँग फेरीएछ। कस्तो मनमोहक दृष्य। हो इनै दृष्य
लाइ उसका गहिरा आँखा ले नियाल्दै पो रैछ । म पनि यो दृष्य देखेर खूब मोहित हुन्छु।
सुकेको रुखको ठूटोमा आड लागेर यो मोहक दृष्य मा हराउँदैछु। शान्त शून्य बाताबरण मा
दुबै जना प्रकृतीको सुन्दरतामा मुग्ध भएको बेला अचानक उ हाँस्न थाल्छ। पुरा
अट्टाहाँस हाँसो, जसले सम्पुर्ण जँगल को शान्ती भँग हूने गरी । दाँयाँ हातको चोर औला
ले पर को सुनौलो हिमाल देखाउदै ठूलो श्वरमा कराउँदै भन्छ ,साएद मेरो प्रस्न को
उत्तर त्याहाँ पुगेपछी मिल्छ होला । फेरी दुबै हात
फैलाउँछ र केही बेर आँखा चिम्म गर्छ, शान्त , बिलकुल शान्त ,मृत्यु शैया मा
सुतेको एक लाश झै। फेरी उहि ठूलो हाँसो हाँस्छ म झसँग हुन्छु। सम्झन्छु कतै यो
पागल त हैन। अझ सम्झन्छु यो पागल हैन यो बैरागी को चियो गर्ने म चाँहि पागल हुनु
पर्छ।
उ उठ्छ। फेरी हिँड्छ। मास्तिर डिल बाट केही बुट्यान टिप्छ र सुँघ्छ। र
चिच्याउँछ आहाऽऽ क्या मिठो। म त्याहाँ पुग्छु सोहि बुट्यान टिप्छु र सुँघ्छु, ओहो यो त सुनपाती
हो। धुप हो। यस्तो उचाइमा आएपछि यस्तो धुप सुँघ्दा अल्टिच्युट सिकनेस हून सक्छ, कस्तो बेपरबाह
मान्छे होला , म सम्झन्छु। धुपको गन्ध ले मलाइ असजिलो महशुस हुन्छ, लौ कतै मलाइ लेक त
लागेन, म हतार
हतार झोला बाट लसुन निकालेर सुँघ्न थाल्छु । अल्ली राहत महशुस हुन्छ। लौ फेरी त्यो
मान्छे खोइ। उ पर पो पुगेछ।हैन कति बलियो,हैन के खान्छ हँ
यसले। यो मान्छै नै त हो। कतै कोहि भूत त हैन। म भित्र डर पैदा हुन्छ।
म उसका पदचाप पछ्याउँदै लम्कन्छु। सूर्य को किरण परेको हिमाल अब बिस्तारै
सुनौलो रँग छोडेर सेता हुदैछन्। घाम डुब्न लागी सके। अँध्यारो बढ्न थाल्यो। हिमाली
चिसो सिरेटो ले शरिरमा जोडले प्रहार गर्न थाल्दै छ। म छक्क पर्छु। हैन म किन यो
पागल फकिरको चियोचर्चो गर्दै यता आउँदै छु। अब फर्किउँ, रात परि सक्यो, सँगै जाउँ उ पर पर
पुगी सक्यो। म दोधारमा परेँ। म उसलाइ पछ्याउँदै हिँड्न थाले। अल्ली पर दोबाटो मा
एउटा बुढो रुख ढलेर बाटो छेकेको छ। उस्को
अत्तो पत्तो कतै छैन। लौ न म कून बाटो जाउँ। एसो अग्लो ढुँगामा उभिएर पर पर हेर्न
थालेँ। लौ यो को हो घोडा मा चढेर आउने। ओभरकोट लगाएको खैरो कपाल पालेको कमसेकम
साठी कटेको। घोडा कति हट्टा कट्टा छ।कालो घोडा मोटा खूट्टा। सम्झन्छु यो घोडामा
चड्न पाए त मरो यात्रा कति सजिलो हूने थ्यो है, म सम्झन्छु। कि यो
मान्छे सँग लिफ्ट मागौँ। हैट यो थोडी न कार या बाइक हो र लिफ्ट माग्न। म मौनता मा
अल्झी रहेको यौटा जिबनऽऽऽऽ भन्ने गीत झै मौन भएर तिन छक्क परेर ठिङरिङ्ग उभिरहेछु
।
घोड सबार ब्यक्ती दोबाटो मा घोडा रोकेर तल ओर्लन्छ। ओभरकोटको भित्री
गोजी बाट एउटा बोत्तल निकाल्छ, र एक घुट्की पिउँछ अनि मुख बिगार्छ। ओहो पक्कै
रम पिएको हुनु पर्छ। यो चिसोमा एक पेग रम पिउन पाए त। म घुटुक्क थूक निल्छु। मागौ
कि अलिकती, फेरी सम्झन्छु यो एकान्त मा म एक्लै यो बुढो घोडा सँग। कतैं मलाइ
पिट्ने त हैन। मनमा डर पलाउँछ। रम पिउने चाहना एकातिर पन्छाउँछु। उ आफ्नो ओभरकोटको
बाहिरि खल्ति मा हात हाल्छ अनि चुरोट झिक्छ। ओठमा च्याप्छ। चुरोटको बट्टा फेरी खल्तीमा
राख्छ। गोजी छामछूम गर्छ। अनि दिक्क मान्दै चुरोट खल्तीमा राख्छ। सायद लाइटर बोक्न
भूलेछ। म दिउँ कि। यहि मेसो मा एक प्याक रम पनि मागुँ कि। फेरी मलाइ डर लाग्छ।
चुपचाप खडा रहन्छु। एक्कासी घोडा घाँटीको घन्टी बजाउँदै हिनहिनाउँछ। शान्त बाताबरण
एक्कासी अशान्त हुन्छ। एक हूल चराहरु कराउँदै छेउको रुख बाट उड्छन्। बुढो मान्छे
मुन्टो बटार्दै निधार खुम्च्याउँदै चराको हूल लाइ हेर्छ र एक्लै कराउँछ। म उसको
भाषा बुझ्दिन। अचानक सम्झन्छु। कतै यो घोडसबार रोबर्ट फ्रोस्ट को कबिता "द रोड नट टेकन" को बुढो त हैन।
पक्कै होला। बुढो उस्तै छ। घोडा उस्तै छ। ठ्याक्कै उस्तै रुखको मुडो ,दोबाटो अनि लेकाली
अनकन्टार जँगल।
म सोच्दै हुन्छु। उ घोडामा चढेर हिँड्न लाग्छ। मलाइ के गरौँ के गरौँ
झै हुन्छ। म सहास बटुलेर उसको छेउमा जान्छु र सोघ्छु। ए बूढा मान्छे यो दुइटा बाटो
कता कता जान्छन्। उ चिढिएको अनुहार बनाउँदै मलाइ भन्छ, अस्तिनै म एउटा
बाटो गएँ जहाँ मान्छे का पाइला कम थिए,जसले मेरो जिन्दगि
लाइ एक मोड दियो। आज अर्को बाटो जाँदैछु हेरौ कस्तो मोड आउने हो। तिमि आफ्नो बाटो
आफै रोज, जिन्दगि को यात्रामा सबैले आफ्नो बाटो आफै रोज्ने हो, कुन बाटो जाने भनेर
अरु सँग सल्लाह लिन हुन्न। यति भनेर उ बाटो लाग्यो। मैले सम्झैं हैन रोजेर हिँडि
सकेको बाटो बाट गन्तब्य मा नपुगी यो मान्छे कसरी फेरी यहि दोबाटोमा आइपुग्यो।यस्तो
पनि हुन सक्ला र।
जिन्दगि को यात्रामा पुगिने
दोबाटो मा कुनै एक बाटो रोज्नै पर्छ। कुन बाटो रोज्ने त्यो आफुले नै निर्णय गर्ने
हो।आखिर शून्य बाट सुरु हुने यात्रा शून्य मै सकिन्छ, यि दुइ शून्य बिचको
यात्र आफु स्वयँ ले पार गर्नु पर्ने हुन्छ। ति दुबै बाटो आफ्ना लागी नयाँ हुन्छन्।
अरुलाइ सोध्यो भने उसले हिनेको बाटो उसलाइ
सहज लागेको हून सक्ला तर त्यो बाटो आफूलाइ असहज हून पनि सक्छ। तसर्थ दोबाटो मा
बसेर कुन बाटो जाने त्यो बिलकुल आफ्नो निर्णय हुने गर्छ। मन मनै यति कुरा सोचेँ।
अब म बिलखबन्द मा परेको थिएँ। घोड सबार को चक्करमा अर्को फकिर म बाट
कतै टाढा पूगी सकेको थियो। सायद उसले पनि जिन्दगि को यात्रामा दोबाटोमा पुगेर
पक्कै कूनै एक बाटो रोजेको थियो। सायद उ त्यहि बाटोको शून्यता को यात्रामा
लम्किरहेको थियो। सायद उसलाइ यात्रामा खुब मज्जा आइरहेको हूनु पर्छ। अब म कुन बाटो
जाने अलमल मा परेँ।
म त्यहि दोबाटोको बूढो रुखको मुडामा टुसुक्क बसेँ, दुबै बाटो लाइ
हेर्दै। एउटा बाटो हेर्छू अल्ली ज्यदा घना जँगल छ बाटो साँघुरो छ। तर अल्ली पर
जुनको किरण टहटह टल्कदै छ। अर्को बाटो तर्फ हेर्छु। खुला बाटो छ। जूनको प्रकाश ले
उज्यालो भएको छ। पर पर हेर्छु अन्धकार छ। म कुन बाटो जाने भनेर दोधार मा परेको छू।
बेला बेला सोच्छु, कूनै बाटो नजाउँ। यहि दोबाटोमा दोकान थापेर बसौ। तर मेरो यात्रा? शून्य बाट शुरु
भएको मेरो यात्रा शून्यतामै टुङ्ग्याउन यात्रा नगरी कसरी हुन्छ र । गूरु हरुलाइ
सम्झे। कतै उनिहरुले दोबाटो बाट सहि बाटो जान मद्दत गर्लान कि? फेरी बुबा आमा अनि
साथिभाइ सबैलाइ सम्झे, कतै उनिहरुले दोबाटो बाट सहि बाटो जान मद्दत
गर्लान कि?
नेपथ्य बाट कसैले आवाज दियो। मुर्ख। तँ बहुतै मुर्ख होस्। लौ न यो त
त्यहि फकिरको आवाज पो हो त। बूढो कहाँ बाट कराउँछ। धन्न नजिकै रैछ। मेरो मनको डर
अल्ली कम भयो।
उसले फेरी करायो ,
गुरु, पिता,साथिभाइ इ सबैले तँलाइ दोबाटो सम्म पुयाँउने हो। त्यस पछी कुन बाटो
जाने भन्ने निर्णय तैले आफै गर्ने हो। त्यस पछीको यात्रा तैले आफै पार गर्ने हो ।
आफ्नो अन्तर मन लाइ सोध, र सहि निर्णय गर कुन बाटो जाने भनेर।
मैले भने ए बुढा, रात छिप्पी सक्यो। मलाइ जाडो भै सक्यो। यो रुखको
मुढामा बस्दा बस्दा म थाकि सकेँ। भोक लाग्यो तिर्खा लाग्यो। लौ न तिमि कहाँ छौ
मलाइ लिन आउ। आजको रात सँगै बसौ,कुन बाटो छान्ने भोलि कुरा गरौला।
उ फेरी करायो, मुर्ख मैले मेरो बाटो रोजि सके,अब म कसरी फर्कनु।
अब तैले आजै अहिलै तेरो बाटो रोजेर यात्रा लाइ निरन्तरता दे।
मैले भने, ए बुडा अगि त्यो घोड सवार गलत बाटो रोजेकोमा
पछुतो मान्दै यहि दोबाटोमा आएर अर्को बाटो गयो त। हामिले गर्न मिल्दैन र।
उ बोल्यो। त्यो तेरो भ्रम हो। त्यहाँ कोही घोड सवार थिएन। तँलाइ तेरो
मनले दोधार मा पार्दै छ।यात्रा सुरु गरे पछी कोहि पछाडी फर्कन सक्दैन।यहि प्रकृती
को नियम हो।
म झसँग भएँ।
उसले भन्यो लौ अब म यात्रामा लागेँ। तँ पनि बाटो लाग।
म धेरै बेर सम्म उसलाइ बोलाइरहेँ। तर अहँ उ बोलेन। सायद उ उसको
यात्रामा पर पुगेको हुनु पर्छ ।
लौ त भन्दै म पनि एउटा बाटो रोजेर यात्रा मा लागेँ। गोजी बाट मोबाइल
झिकेर हेडफोन कानमा लगाएर गीत सुन्दै, "यात्रा रहेछ जिन्दगि
एकलै म हिँडी दिन्छु,,,,,,,,,,,,,,,,,,,," अझ सम्म यात्रारत
छु । हेरौ अब कति लामो यात्रा गर्न पर्ने हो ।
